Verandering biedt kansen

SARAH BASHIRIEH & PAULUS DE WILT

HIJ DRAAIT AL HEEL WAT JAREN MEE IN DE TOP VAN HET BANKWEZEN, ZIJ KIJKT MET EEN JONGE, FRISSE BLIK VANUIT DE TECHNIEK NAAR DE BANCAIRE WERELD. SAMEN BESPREKEN SARAH BASHIRIEH, MANAGER ENTERPRISE ARCHITECTURE BIJ NIBC EN CEO PAULUS DE WILT DE ONTWIKKELINGEN VAN NIBC IN DE AFGELOPEN 75 JAAR. EEN GESPREK OVER EEN BANK, DIE ALTIJD IN BEWEGING IS GEWEEST EN WAARBIJ DE THINK YES-MENTALITEIT DE DRIJVENDE KRACHT IS. DE BANK IS DE AFGELOPEN PERIODE STEEDS VERANDERD EN ZAL ZICH OOK IN DE TOEKOMST BLIJVEN ONTWIKKELEN; “VROEGER WAREN BANKEN ADMINISTRATIEKANTOREN, NU ZIJN WE DEFACTO BIJNA IT-BEDRIJVEN,” ALDUS PAULUS.

DE GESCHIEDENIS VAN DE BANK

Sarah: “NIBC bestaat al 75 jaar, hoe kijk jij naar de geschiedenis van onze bank?”

Paulus: “NIBC is direct na de Tweede Wereldoorlog opgericht. Een belangrijke taak was het vrijgeven van de Marshall hulp en de bevroren tegoeden bij de grootbanken. De overheid wilde dat al het geld ten goede kwam aan de opbouw van ons land.

Daar was een instituut voor nodig en dus werd de Maatschappij tot Financiering van het Nationaal Herstel opgericht, wat later De Nederlandse Investeringsbank werd. NIB, toen nog zonder de C. De rol van onze bank bestond uit het beoordelen of investeringen verantwoord waren. En hoe deden we dat?


Door de klant centraal te stellen. Er werd gekeken wat de ondernemers én het land nodig hadden. Als eerste werden er bij de bank ingenieurs aangenomen en pas daarna de bankiers. Ingenieurs wisten heel goed hoe we het land konden opbouwen. Er moesten steenfabrieken komen en wegen worden aangelegd. Dát was wat de klant nodig had. En natuurlijk moet er óók een bankier komen, die begrijpt dat daar geld voor nodig is. Maar het was in die volgorde. Eerst de klant begrijpen, kijken wat écht nodig is en dan kijken wat je daarmee kunt doen.”

Sarah: “Klantfocus dus! Je ziet dat dat bij NIBC vandaag de dag nog steeds belangrijk is.”

Paulus: “Het blijkt de rode draad door al die jaren heen. We zijn altijd op de klant georiënteerd geweest. Uiteraard verzorgen we het geld, maar dat komt er eigenlijk pas achteraan. Het zit in ons DNA om te kijken of hetgeen we bedenken goed is voor de klant én voor de maatschappij.”

Sarah: “Die klantfocus is niet veranderd, maar er zijn wel veel andere veranderingen geweest, zoals de verschijningsvorm. Want we begonnen dus als overheidsbank, we zijn private equity geweest en momenteel zijn we op de beurs.”

Paulus: “Onze verschijningsvorm, of aandeelhoudersstructuur is inderdaad wel vaak veranderd in 75 jaar.

We zijn een overheidsbank geweest en private equity. Op dit moment zijn we op de beurs maar lijkt het erop dat we weer teruggaan naar private equity. Die beursgang was iets wat ik persoonlijk helemaal niet had verwacht. Zes jaar geleden, toen ik kwam, was de bank technisch failliet. We zijn gaan herstructureren en reorganiseren. Beetje bij beetje kwam de Think Yes-mentaliteit terug. Binnen vier jaar was de bank weer terug. Het gaf ons een goed gevoel dat we naar de beurs ‘mochten’, een gevoel dat we er weer waren, met gepaste trots.”

Sarah: “En nu gaan we de beurs waarschijnlijk weer verlaten.”

Paulus: “We stonden na de beursgang niet stil in onze ontwikkelingen en dan zie je dat zo’n beursgang misschien een mooie tussenstap was die we nodig hadden om naar een volgende fase te kunnen gaan. Bij een beursgang heb je te maken met compliance en regelgeving en dat is best lastig voor zo’n beweeglijke bank als NIBC. Weet je, het is niet zo belangrijk wie de aandeelhouders zijn. Het ondernemerschap is veel belangrijker. Misschien komt het vertrek van de beurs wel wat sneller dan we hadden gedacht, maar zo gaat dat nu eenmaal. Alle curves in onze branche zijn momenteel korter, alles gaat sneller er zit meer volatiliteit in de markt. Dat maakt het juist zo leuk, lekker veel beweging. Als de wereld stil staat, is het saai om een bank te runnen. Beweging is leuk.”

BANK IN BEWEGING

Sarah: “Wat gebeurde er eigenlijk ná de wederopbouw met de Nationale Investeringsbank?”

Paulus: “Toen de wederopbouw van Nederland klaar was, was ons doel daarmee ook veranderd. De fabrieken waren gebouwd, wegen waren aangelegd. Maar de bank had veel kennis opgebouwd over hoe de maatschappij in elkaar zat en die kennis is gebruikt voor de Doorontwikkeling. We komen uit de traditionele infrastructuur, maar daar zijn telkens nieuwe klantgroepen, nieuwe oplossingen en diensten bij gekomen. Er zijn kantoren bij gekomen, ook in het buitenland. We hebben zelfs een periode meegemaakt, rond het begin van deze eeuw, dat we over de hele wereld zaten. Die tijd ligt nu achter ons. Inmiddels zijn we weer wat aan het down scalen en bevindt de business zich vooral in noordwest Europa. Er is een retailtak bijgekomen, waardoor we de weg naar de hypothekenmarkt vonden. We gingen ons bezig houden met sparen en nu zijn we onze rol in de Consumentenfinanciering aan het bekijken. Al deze bewegingen zijn de afgelopen 75 jaar de kern van de bank geweest. Dit is echt het bewijs dat deze bank ondernemend is. We blijken continu in staat om ons aan te passen aan wat er om ons heen in de buitenwereld gebeurt.”

Paulus: “Hoe is dat voor jou Sarah? Jij werkt hier nu twee jaar. Hoe kijk jij tegen de bank aan?”

Sarah: “Mijn eerste ervaringen met NIBC had ik via mijn vorige werkgever, een consultancy bedrijf. Ik gaf workshops over IT en business. Ik merkte eigenlijk direct dat NIBC geen typische bank was. De mensen die ik sprak, waren nieuwsgierig, stonden open voor verandering en waren bereid daaraan mee te werken. Dat was ik niet gewend; vaak zijn mensen juist een beetje bang voor verandering. Toen ik hier vervolgens zelf in dienst kwam had ik dezelfde ervaring. NIBC bleek een erg dynamische organisatie, er gebeurt veel. Volgens mij is hierbij de omvang van de bank doorslaggevend. NIBC is niet te groot en niet te complex. Daarnaast heb ik veel eindverantwoordelijkheid. Er is weinig gelaagdheid, dan ben je snel verantwoordelijk voor heel veel. Dat is leuk, want dat maakt je breed inzetbaar. Maar daardoor worden ideeën ook sneller en efficiënter gerealiseerd.”

SARAH

“De kracht van NIBC ligt in het positief omdenken. Think Yes.”


SAMENWERKEN

Paulus: “Mooi zoals jij dat zegt over de omvang. Onze omvang zorgt er voor dat we kunnen blijven aanpassen, innoveren en investeren in nieuwe bedrijven. Ook ten tijde van de crisis waarin we nu zitten. Juist nu! Amerikanen zeggen: Never waste a good crisis. En daar ben ik het mee eens. En dat geldt vooral ook voor de investeringen op jouw gebied, Sarah, de IT. Door onze omvang zijn we toch anders dan andere banken, wij kúnnen niet alles zelf ontwikkelen, dus we zijn genoodzaakt om veel samen te werken. Mooie voorbeelden hiervan zijn onze samenwerkingen met de fintechs zoals met Oaknorth en Ebury. Hiermee zie je hoe we ons businessmodel aanpassen, aan de buitenwereld, aan onze klanten, maar ook intern. We onderzoeken hoe we in de toekomst met onze partners een soort platform kunnen vormen. Waarin je elkaars krachten optimaal gebruikt. Als kleinere bank moeten we taken outsourcen, dat doen we momenteel al. Onze IT-architectuur hebben we uitbesteed bij Cegeka, onze backoffice voor hypotheken ligt bij Stater en portfoliomanagement maakt gebruik van Oaknorth. Met deze moderne partners proberen wij de bank van de toekomst te creëren.”

Sarah: “Veel outsourcen levert ook risico op: wat doet een derde partij met onze gegevens en hoe kunnen wij als bank hierin nog in control blijven.”

Paulus: “Dat klopt, maar dat mag ons niet tegen houden. We moeten dit soort problemen goed managen. Wij zijn namelijk een bank die liever problemen van de toekomst managet dan problemen van het verleden.”

PAULUS

“Consolidatie is het kernwoord; maar dan wel aan de goede kant.”

DE WAARDEN VAN NIBC

Sarah: “Wij noemen onszelf een professionele, ondernemende en inventieve bank. Waren deze waarden er vroeger ook al?”

Paulus: “Professioneel zijn we altijd geweest. Dat is bijna een hygiëne factor bij deze bank; iedereen is professioneel, anders werk je hier niet. Toen ik in 2014 startte, was het ondernemende een beetje weggezakt en de inventiviteit was ver te zoeken. Maar nu is het bijna andersom. Professioneel zijn we uiteraard nog steeds, dat is ons fundament, maar we staan bekend om ons ondernemerschap. En onze focus ligt op inventiviteit. Vooral de afgelopen twee jaar. We kijken naar de toekomst: Think Ahead! Hoe kunnen we nieuwe dingen blijven bedenken. Ik ben er trots op dat we dat nu voor elkaar hebben.”

Sarah: “Dat inventieve en ondernemende maakt NIBC best uniek in de bancaire wereld. Heb jij een idee hoe wij dit voor elkaar krijgen?”

Paulus: “De bank heeft zich in het verleden als een soort kameleon weten te gedragen. Altijd in staat om zich aan te passen aan de omgeving. Dat komt vooral door de mensen die er werken. Veranderen klinkt namelijk heel makkelijk, maar dat is het niet. Mensen zijn verantwoordelijk voor hetgeen ze hebben opgebouwd en om dat dan weer helemaal om te gooien, vraagt veel van ze. Maar blijkbaar zijn NIBC-ers in staat om dit te doen. Bij grotere organisaties zie je vaak dat de mensen die veranderingen doorvoeren, anderen zijn dan degenen die de organisatie neergezet hebben. Dat lijkt een soort scheiding van geest en executie. Terwijl het bij NIBC vaak dezelfde mensen zijn. Het is heel krachtig dat wij in staat zijn om met onze eigen mensen de curve omhoog en omlaag te bewegen.”


Sarah: “Je hebt het inderdaad vaak over die beweging, maar kun je daar een concreet voorbeeld van geven?”

Paulus: “In de afgelopen periode is NIBC met veel nieuwe initiatieven gestart. We kwamen met Buy to Let op de markt. Daarvoor hadden we al Beequip gelanceerd, gevolgd door OIMIO en Lot en we zijn nu bezig met Lendex en yesqar. In een periode van vijf jaar hebben we een aantal nieuwe labels opgericht, dat is heel bijzonder in onze branche. Iedereen is toch meer bezig met regelgeving, wat moeten we allemaal doen, wat kan wel en wat niet. Dat wij die nieuwe initiatieven hebben kunnen oprichten, laat heel goed zien dat we ondernemend en inventief zijn.”

THINK YES

Sarah: “Ik denk dat onze kracht inderdaad ligt in het zien en pakken van de kansen. Kijk naar de huidige COVID-crisis. Daarover worden gesprekken gevoerd met medewerkers. Er wordt daarin vooral gevraagd naar kansen en mogelijkheden die we zien voor NIBC en onze klanten. Dat kan gaan over nieuwe diensten, andere service maar ook over het thuiswerken en de voordelen hiervan. Veel mensen zien de huidige periode als een bedreiging, maar bij NIBC zien we dat toch weer als een kans. Think Yes!”

Paulus: “Als we verder kijken dan is een crisis altijd een moment waarop veel dingen veranderen. Disruptie. Dat vinden veel mensen eng, ze zijn onzeker, weten niet wat er gaat gebeuren. Maar als we terugkijken naar de afgelopen 75 jaar, zien we juist dat op dit soort momenten van crisis en grote veranderingen de kansen ontstaan. Dus ik denk dat daar ook de kracht ligt voor ons.”

Paulus: “Overigens lijkt COVID het belangrijkste woord in 2020. Maar als je iets verder kijkt dan zie je dat onze sector met nóg een heel andere crisis te maken heeft; de extreem lage rente. Dit is allesbehalve prettig voor banken en onze businessmodellen. Maar ook nu moeten we op zoek naar de mogelijkheden. De wereld verandert en met name de voorkeur van de consument. Zij willen bijvoorbeeld langere looptijden voor hun hypotheken hebben en wij kunnen als bank geen 20 of 30 jaar op de balans hebben. Dus zochten we een partnership, met een verzekeraar. Dat is AXA IM geworden. Zo’n partnership gaat dan verder dan alleen zakelijke afspraken. In dit geval zijn wij namelijk het aanspreekpunt voor de klant, wij zijn de dienstverlener voor AXA IM. Zij vertrouwen ons daarin en dat geeft aan hoe professioneel onze organisatie is.”

COMPLEXE SYSTEMEN

Sarah: “De interactie tussen klant en bank is ook sterk veranderd. De consument wil meer regie en alles zelf doen, sneller en digitaal. Als ik naar de toekomst kijk, zie ik dat wij op den duur een andere rol kunnen gaan spelen. We hebben namelijk heel veel data die we kunnen openstellen, zodat klanten zelf aan de slag kunnen. Hierdoor kunnen wij andere dingen doen. Ik denk dat we hier nog slagen kunnen maken.”

Paulus: “We moeten zeker nog slagen maken. Ik kijk vaak naar andere industrietakken, neem een Bol.com. Als je ’s avonds voor 20.00u iets bestelt, heb je het de volgende dag in huis. Maar wil je een hypotheek afsluiten, dan duurt dat drie weken. Dat vinden we normaal. Eigenlijk is het heel vreemd, want er komt niet eens logistiek bij kijken, het gaat alleen om data.

We verschuilen ons achter de complexiteit van systemen en de regelgeving, maar dat klopt in wezen niet. Die complexiteit hebben we namelijk zelf bedacht. Als je net als wij een bedrijf bent met een legacy van 75 jaar, en dan ook nog in de bancaire wereld, dan heb je te maken met oude systemen. Maar het is de uitdaging om die systemen te koppelen met de nieuwste data en systemen. Beequip en yesqar zijn onze nieuwe fintechs met heel veel waardevolle data, de uitdaging is hoe we deze data snel en goed gekoppeld krijgen aan onze logge banksystemen. Dat lijkt moeilijk. Maar het is niet onmogelijk hè. Dat hebben we wel bewezen met bijvoorbeeld één van onze nieuwste aanwinsten Lendex. Daarmee kunnen we volledig mobiel, binnen drie minuten, een consumentenkrediet geven.”

Sarah: “Ja die legacy hebben we en daarmee moeten we nu eenmaal rekening houden. Het is inderdaad een uitdaging om onze oude systemen te koppelen met de nieuwste data en systemen. Daarom willen we werken met een gelaagde aanpak om nieuwe innovaties in te passen in ons bestaande applicatielandschap. We willen de voorkant flexibel inrichten, zodat we snel kunnen experimenteren en innoveren. De systemen die op de achterkant draaien, blijven een solide basis om nieuwe systemen op aan te sluiten. Dit doen we door een modulaire IT-architectuur. Een belangrijke voorwaarde hier is dat we ons datafundament op een hoger volwassenheidsniveau krijgen.”

SARAH

“De oude banksystemen zijn solide en betrouwbaar, we moeten daar juist gebruik van maken.”

Paulus: “Van de bancaire sector wordt steeds meer verwacht dat we actief en continu monitoren wat er met de klant gebeurt. Dat zijn we niet gewend met onze jaarlijkse rapportages. Wij moeten hierin een stap maken zodat we op elk moment weten wat er gebeurt. En hierbij hebben we weer voordeel van onze schaal. We zijn een relatief kleine bank waardoor we in staat zijn relatief snel deze stap te maken.”

Sarah: “Continue monitoring gebeurt overigens al bij NIBC. Maar wat we in de toekomst zullen gaan doen, is proactieve monitoring, dus het vooruit kijken en voorspellen wat er gaat gebeuren. Als we onze IT-systemen op het niveau brengen van de ambities van onze organisatie en de data monitoring verhogen, dan kunnen we daar echte waarde creëren.”

ECOSYSTEEM

Paulus: “Sowieso is onze IT-infrastructuur belangrijk om groei door te maken en toch wendbaar te blijven. De data van onze klanten vormen, na de medewerkers, de belangrijkste kern van onze bank. Dat moeten we ons beseffen. En aan data alleen heb je niets, je hebt IT-systemen nodig om die data te kunnen ontsluiten. Het is noodzakelijk om de juiste koppelingen te maken binnen bestaande en nieuwe systemen. We zijn als banken uit het verleden gewend om een soort boekhoudsysteem te automatiseren. We moeten onze bank nu zo inrichten dat we niet alleen intern koppelbaar zijn maar ook met andere partijen.”


Sarah: “Ik zie NIBC in de toekomst als onderdeel van een ecosysteem van banken en fintechs. In de toekomst zijn we een hub, we kunnen waarde creëren door data te aggregeren, maar als we de integratie modern inrichten dan kunnen we functionaliteiten van fintechs pas echt goed benutten. NIBC loopt hierin al voor op het gemiddelde van de sector.”

IT-ARCHITECTUUR

Sarah: “De enterprise-architectuur is soms erg onzichtbaar binnen organisaties. Je ziet niet wat er afspeelt op de achtergrond, maar het is tegelijkertijd onmisbaar. Die architectuur bepaalt of we blij zijn als we over vijf jaar terugkijken. Ik ben blij dat we bij NIBC nu die architectuur goed hebben ingericht. Wat zou jij hier nog aan willen veranderen Paulus?”

Paulus: “Ik zou als IT-manager strakker managen in wat wel en wat niet kan. Vanuit het verleden zijn we bij de bank gewend om te managen van voor naar achter: de klant heeft zijn behoefte en daar maken we oplossingen voor. Maar we kunnen ons niet meer permitteren om voor elke klant iets nieuws te bouwen. Dus moeten we als het ware ook van achter naar voor gaan managen. Dan moet de achterkant wel meer zichtbaar worden en meer richting geven, vertellen wat er wel en wat er niet kan. En daarbij moet je als IT-afdeling de kennis van de rest van de organisatie niet overschatten.

Kijk bijvoorbeeld naar Suitsupply, een Nederlands bedrijf voor herenkleding. Bij Suitsupply lijkt het erop dat alles kan, dat alles op maat gemaakt kan worden. Dat komt omdat ze aan de voorkant flexibel zijn; zo kun je kiezen uit diverse knoopjes en stoffen. Maar aan de achterkant is het standaard. Er zijn beperkte modellen en elk jasje heeft twee mouwen, want drie mouwen dat gaat niet aan de achterkant. Dat weet iedereen, dus niemand verkoopt een pak met drie mouwen, want de achterkant is leidend. Onze uitdaging is dus dat we wel creatief zijn, maar dat we weten wat er mogelijk is. Dat we weten welke oplossingen passen in onze achterkant, de IT-systemen, en dus geen pak met drie mouwen verkopen.”

INVENTIVITEIT

Sarah: “Eigenlijk zeg je; creativiteit is geweldig, maar het moet passen binnen bepaalde grenzen, want als er geen grenzen zijn dan wordt het chaos.”

Paulus: “Juist, de creativiteit moet beperkt worden tot gefocuste creativiteit. Dat klinkt tegenstrijdig maar daar bedoel ik mee dat we dingen moeten bedenken die ook in de achterkant passen, dus die ondersteund worden door onze IT-processen. Als voorbeeld noem ik Lego. Iedereen mag aan de slag gaan met blokjes en daar kun je echt van alles mee bouwen in alle kleuren. Daar kunnen hele nieuwe verbindingen en koppelingen ontstaan. En dat willen we bij NIBC graag. Maar je moet niet de blokjes gaan verbouwen en zelf andere vormen blokjes bedenken.

Dan werkt het niet meer. Dat moet duidelijk zijn. En ik weet dat dat kan bij NIBC. Dat is de inventiviteit uit ons DNA. Ik word zo vaak verrast door medewerkers met goede ideeën en nieuwe plannen, dat ik elk jaar met kerst benieuwd ben waar we dan weer staan. Vijf jaar geleden was er nog geen Beequip, twee jaar geleden hadden we nog geen digitale infrastructuur financiering en originate-to-manage (OTM), vorig jaar was er nog geen Lendex en geen yesqar. En dat is zo leuk. Elk jaar zijn we in staat om met nieuwe dingen te komen.”

TOEKOMST

Paulus: “Sarah, hoe zie jij je toekomst bij NIBC?

Sarah: “Ik hoop hier nog heel lang te blijven. Ik voel me enorm thuis bij NIBC. Mijn collega’s voelen als een tweede familie. En ik hoop dat dat zo blijft. Ik heb een andere achtergrond, ik kom uit Iran. Mijn Nederlands was niet heel goed toen ik begon bij de bank. Maar ik voelde me vanaf het begin gesteund om Nederlands te praten. En dat heeft me geholpen. Ik spreek nu gewoon Nederlands in vergaderingen. Dat hoeft niet, want onze voertaal is Engels, maar het zegt iets over het thuisgevoel wat ik hier heb. Ik kan echt mezelf zijn en ik word uitgedaagd om nieuwe dingen te leren, zoals bijvoorbeeld de taal. Vergeleken met twee jaar geleden, zie ik steeds meer mensen met andere achtergronden; jong, oud, vanuit andere sectoren en vanuit andere landen. Dat voelt prettig. Ik denk dat het een voorwaarde is om ondernemend te zijn.

Allemaal unieke andersdenkende mensen, dat levert meerwaarde op. Het zorgt dat je kunt groeien als organisatie. Iedereen kan bij NIBC ondernemer zijn. Zo heb ik uiteindelijk ook mijn eigen team en functie min of meer gepitcht. Ik zag een kans, heb die gepresenteerd en mocht er vervolgens mee aan de slag. Dat is echt een mooi voorbeeld van de kansen die je bij NIBC krijgt. Ik hoop dat dat in de toekomst zo blijft.” Sarah: “Maar Paulus, hoe zie jij de toekomst voor NIBC dan?”

Paulus: “Onze jubileumslogan is Think Ahead, Think Yes. En dat zegt alles. Ik zie de toekomst erg positief tegemoet. Consolidatie is volgens mij het bancaire thema voor de komende tien jaar. In Europa zijn te veel banken en dat is onhoudbaar. Een essentiële vraag is dan aan welke kant bevind je je; ben je de jager of degene op wie gejaagd wordt. Door onze omvang zou je al snel verwachten dat NIBC over vijf jaar niet meer bestaat. Het zijn toch vaak de kleinere partijen die verdwijnen. Maar als we straks Blackstone als nieuwe investeerder achter ons hebben dan zouden we juist in die andere rol kunnen komen. We kunnen dan op overnamepad gaan in plaats van de prooi te zijn. Ik hoop dus dat NIBC de komende twee tot vijf jaar een rol in de consolidatie kan spelen. Met deze sterke aandeelhouder kunnen we van de beurs af, onze eigen koers gaan varen, dan hebben we alle vrijheid om naar de toekomst te kijken. Mijn ambitie zou zijn om op verschillende plaatsen overnames te doen waardoor we een mooi platform kunnen vormen met verschillende partners en zo blijven groeien.”

SARAH BASHIRIEH

Sarah werkt sinds februari 2019 bij NIBC en is verantwoordelijk voor het team Enterprise Architecture. Daarvoor was ze consultant bij Deloitte Consulting en werkte ze bij IBM. Sarah studeerde in Delft aan de Technische Universiteit. Dit jaar was zij één van de genomineerden voor de Young Talent Award, een aanmoedigingsprijs voor jong vrouwelijk talent die is ingesteld door de Stichting Topvrouw van het Jaar.

PAULUS DE WILT

Paulus is Chief Executive Officer en voorzitter van de Raad van Bestuur van NIBC sinds 2014. Hij studeerde bedrijfseconomie aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam. Voordat hij in dienst trad bij NIBC was hij 25 jaar werkzaam bij ABN AMRO Bank.